Na grupie pl.comp.grafika toczy się właśnie dyskusja na temat pensji grafików czy w ogóle początków w zawodzie. Mam kilka własnych przemyśleń na ten temat…
Moim zdaniem bezpłatny staż grafika wcale nie jest „niewolnictwem” (jak nazwał to któryś z dyskutantów na grupie). Przeanalizujmy sytuację z mojego (pracodawca, właściciel agencji) punktu widzenia. Przychodzi do mnie zupełnie „zielony” grafik po szkole (lub — co gorsza — w ogóle bez szkoły). Żeby go posadzić w firmie, potrzebuję mieć komputer (stacja graficzna z monitorem: 3.000 PLN plus VAT), na nim oprogramowanie (pakiet Adobe Creative Suite Premium: 5.250 PLN plus VAT). Do tego nauka (trzy godziny dziennie, po 40 PLN za godzinę): 2.400 PLN na miesiąc. Razem: 10.650 PLN plus VAT za posadzenie stażysty (za darmo, bez pensji!) na miesiąc w agencji.
To może dać mu jakąś pracę, żeby na siebie zarobił? Kiedyś spróbowałem — o mało nie straciłem sporego Klienta. Usłyszałem od niego — zupełnie zresztą słusznie — że projekt ulotki, który mu przesłałem (stażysta przesłał, ja nie sprawdziłem, mea culpa) wygląda, jakby robił to niedoświadczony grafik na stażu. Klient miał całkowitą rację — wybrał tę, a nie inną agencję ze względu na jakość projektów i serwowanie mu „dzieła” stażysty było po prostu obrażaniem go! Są agencje, które mają za Klienta przysłowiowego „pana Kazia z warsztatu za rogiem”, który na dizajnie się nie zna i przełknie każdy projekt, byle nie kosztował za słono. Takie agencje mogą płacić komuś z umiejętnościami mojego stażysty, bo ten ktoś jakoś na siebie zarobi. Ale powiedzmy sobie szczerze — nie nauczy się wiele. A wyobraża sobie wiele! Po pół roku czuje się już „świetnym grafikiem” i chce zmienić pracę na lepszą, w większej agencji. Przychodzi do nas i żąda 2.000 PLN na rękę. Ja każę mu pokazać jakieś CI (corporate identity), które wykonał, a on robi oczy jak ping-pongi i mówi, że w jego Corelu nie ma takiego filtra. I co, przez pół roku będzie się uczył, a ja za przywilej uczenia go mam płacić dwa tysiące?! Plus drugie tyle ZUS-u i podatków, nie zapominajmy o tym… Paranoja!
Lubię uczyć młodych grafików. Co kilka miesięcy pojawia się w firmie nowy stażysta czy praktykant. I to nie dla taniej siły roboczej — szybciej zrobiłbym to sam, a miałbym w domu jeszcze jeden komputer do grania. Ale jestem świadom tego, że nasz rynek należy naprawiać od podstaw. Im większa ilość grafików będzie potrafiła odróżnić dobry projekt od złego, im więcej ludzi będzie zdawało sobie sprawę, ile jeszcze muszą się nauczyć, zanim będą chcieli pieniądze za swoją „tfurczość”, tym łatwiej potem znajdę grafika, którego będę mógł z czystym sumieniem (i za rozsądne pieniądze) posadzić na etacie. A kiedy mu powiem „zrób mi identyfikację wizualną” to bez mrugnięcia okiem ją zrobi, a ja będę mógł bez wstydu (i bez uciążliwego sprawdzania po nim za każdym razem) posłać tę pracę Klientowi.
Nazywanie stażu czy bezpłatnej praktyki „niewolnictwem” jest — moim zdaniem — wyrazem ignorancji domorosłego grafika, który uważa, że zjadł już wszystkie rozumy i niczego więcej się nie nauczy (a nie ma to przełożenia nigdzie w jego portfolio). Nie proponuję stażu ludziom, którzy przychodzą do mnie w sprawie etatu. Jeśli czują się na siłach zarabiać pieniądze przy swoim poziomie umiejętności, niech to robią. Na pewno ktoś to kupi (tak jak projekty tytułowych „logów i kalendarzów”). Ale jeśli ktoś chce się uczyć, rzadko kiedy odmawiam. A mógłbym — zaoszczędziłbym kilka tysięcy miesięcznie. Zatem: zastanów się dwa razy, zanim nazwiesz mnie „kapitalistą i wyzyskiwaczem” :-)
